Thuê nhà: xem gì trước khi ký, khi mình không có quyền sửa gì cả
Năm bài trước trong mục Mua và thuê nhà đều nói về mua: kiểm pháp lý, kiểm kỹ thuật, nhà cũ hay mới, tài chính trả góp. Bài này nói về người thuê, và cách xem nhà thuê khác hẳn.
Người mua có thể cải tạo. Người thuê thì không. Không đổi được hướng, không phá tường, không dời bếp, nhiều khi đóng một cây đinh cũng phải hỏi. Nghĩa là mọi thứ mình thấy lúc đi xem, mình sẽ sống cùng nó đúng như vậy suốt thời gian thuê. Cho nên câu hỏi không phải “nhà này hợp tuổi không” mà là “có thứ gì ở đây sẽ làm mình khổ mỗi ngày không, và hợp đồng có che cho mình không”.
Đi xem vào đúng giờ mình sẽ ở nhà
Lỗi phổ biến nhất là xem nhà một lần, vào buổi sáng ngày thường, lúc chủ nhà rảnh. Thứ bạn cần biết lại nằm ở lúc khác:
- Buổi chiều: nắng Tây chiếu vào phòng nào, nóng tới đâu. Phòng hướng Tây tầng cao, không rèm, không cây che, buổi chiều có thể hầm hập.
- Buổi tối: tiếng ồn quán nhậu, karaoke, tiếng xe trên đường lớn, đèn biển quảng cáo chiếu vào cửa sổ.
- Sáng sớm: chợ họp, xe rác, xe tải giao hàng.
- Sau cơn mưa: hẻm có ngập không, tường có loang không, mái có dột không.
Không đi đủ bốn lần thì ít nhất đi một lần vào giờ mình sẽ ở nhà nhiều nhất, và hỏi chuyện hàng xóm hoặc bảo vệ toà nhà.
Những thứ không sửa được, phải chấp nhận hoặc bỏ qua
Liệt kê ra để quyết định cho rõ ràng, đừng hy vọng “ở rồi quen”:
- Thông gió và ánh sáng tự nhiên. Phòng không có cửa sổ ra ngoài, chỉ có ô thoáng ra hành lang, sẽ ẩm và bí suốt mùa mưa.
- Vị trí nhà vệ sinh và bếp. Nhà vệ sinh không có quạt hút, không có cửa sổ thì mùi và ẩm lan ra phòng ngủ. Bếp không có chỗ thoát khói thì mùi dầu mỡ bám vào quần áo.
- Tiếng ồn cố định: đường lớn, quán xá, trạm bơm, công trình đang xây bên cạnh.
- Lối thoát khi cháy. Phần này nói kỹ ở dưới.
Những thứ như gương đối cửa, giường dưới dầm, bàn thờ của chủ cũ thì đổi được bằng cách bố trí lại đồ. Đừng vì chúng mà bỏ một căn nhà tốt.
🔴 An toàn cháy: hỏi trước, nhìn tận mắt
Đây là phần người thuê ít kiểm nhất, đặc biệt ở nhà trọ, nhà nguyên căn cho thuê nhiều phòng và căn hộ mini. Trước khi đặt cọc:
- Có mấy lối ra? Chỉ một cầu thang duy nhất, cửa sổ tầng trên bịt khung sắt kín không có ô mở được, là kiểu nhà khi có cháy rất khó thoát. Hỏi khung sắt có ô mở từ bên trong không, chìa khoá để ở đâu.
- Chỗ để xe và sạc xe điện. Nhiều đám cháy bắt đầu từ khu để xe ở tầng trệt, chặn luôn lối ra duy nhất. Hỏi xe điện được sạc ở đâu, qua đêm hay không.
- Bình chữa cháy, đầu báo khói có không, còn hạn không.
- Hệ điện: ổ cắm cháy xém, dây điện đi nổi chằng chịt, cầu dao không có thiết bị chống giật là dấu hiệu nên hỏi chủ nhà sửa trước khi vào ở, ghi vào hợp đồng.
Không có lời khuyên phong thuỷ nào quan trọng hơn việc biết mình chạy ra bằng đường nào khi có khói.
Điện, nước, internet: đo tại chỗ
- Mở vòi nước ở tầng cao nhất, xem áp lực. Mở vòi nóng xem bình nóng lạnh có chạy không, có dây tiếp đất không.
- Hỏi rõ giá điện, giá nước tính thế nào: theo đồng hồ riêng hay chủ nhà tự đặt giá, có công tơ riêng không. Đây là khoản dễ phát sinh tranh cãi nhất.
- Bật thử điều hoà, quạt, đèn. Hỏi lần cuối vệ sinh điều hoà là khi nào.
- Kiểm sóng điện thoại ở trong phòng ngủ, nhất là căn tầng hầm hoặc phòng giữa nhà ống.
Ẩm mốc: dấu hiệu nhìn được
Mốc là thứ người thuê không sửa triệt để được, vì nguyên nhân thường nằm ở tường, mái, ống nước của chủ nhà. Hãy nhìn:
- Chân tường có vệt loang, sơn phồng, bong tróc.
- Góc trần phía nhà vệ sinh tầng trên có vệt ố.
- Mặt sau tủ quần áo có sẵn, mép trên rèm cửa có đốm đen.
- Mùi ẩm khi vừa mở cửa phòng đóng lâu ngày.
Sơn mới quét lại toàn bộ ngay trước khi cho thuê có khi là để che vệt ẩm. Hỏi thẳng: “Tường này trước đây có bị thấm không?”.
Hợp đồng: những dòng phải có
Không cần hợp đồng dài, cần hợp đồng rõ. Những dòng hay thiếu và hay gây cãi nhau khi trả nhà:
- Tiền cọc trả lại khi nào, trừ những gì. Ghi rõ điều kiện trừ cọc.
- Biên bản hiện trạng có ảnh lúc nhận nhà: vết nứt, vết bẩn, đồ đạc hư sẵn. Chụp ảnh có ngày giờ, gửi chủ nhà qua tin nhắn để cả hai cùng lưu.
- Ai chịu sửa cái gì: điện nước hỏng, thiết bị cũ hư, thấm dột.
- Được làm gì: khoan tường treo kệ, sơn lại, nuôi thú, cho người khác ở cùng.
- Tăng giá: bao lâu một lần, tối đa bao nhiêu.
- Báo trước khi chấm dứt: bao nhiêu ngày, mất cọc trong trường hợp nào.
Nếu giá trị thuê lớn hoặc thời hạn dài, nên hỏi người có chuyên môn pháp lý về việc công chứng, đăng ký tạm trú và các giấy tờ cần có.
Những câu nên nghe kỹ khi xem nhà
- “Nhiều người hỏi lắm, cọc ngay hôm nay mới giữ được.” Có khi đúng, nhưng đây cũng là câu giục chốt quen thuộc. Một căn nhà đáng thuê vẫn đáng thuê sau khi bạn đã đọc kỹ hợp đồng.
- “Nhà này hướng đẹp, hợp tuổi, ai ở cũng phát.” Chủ nhà không biết tuổi bạn hợp gì, và câu đó không trả lời được chuyện tường có thấm hay không.
- “Cứ vào ở đi, hỏng đâu sửa đó.” Ghi vào hợp đồng thì mới tính.
Nói gọn lại
Người thuê không sửa được nhà, nên phải xem đúng giờ mình ở, kiểm lối thoát cháy, đo điện nước tại chỗ, nhìn vệt ẩm, và ghi mọi thứ vào hợp đồng có ảnh hiện trạng. Bố trí nội thất theo quy ước thì sau này tự làm được. Còn thứ không sửa được thì phải thấy trước khi đặt cọc.