Bếp kẹp giữa bồn rửa và tủ lạnh: chuyện “thuỷ hoả xung” nhìn bằng con mắt người nấu
Bài “Bếp đối diện nhà vệ sinh” trong mục này đã nói chuyện bếp nhìn sang cửa nhà vệ sinh. Bài này nói chuyện ở ngay trên mặt bếp: bếp nấu đặt sát bồn rửa, kẹp giữa bồn rửa và tủ lạnh, hoặc nhìn thẳng sang tủ lạnh. Quy ước gọi đó là thuỷ hoả xung: nước và lửa đặt cạnh nhau thì khắc nhau.
Điều thú vị là ở đây quy ước phong thuỷ và kinh nghiệm làm bếp chuyên nghiệp gặp nhau khá nhiều, chỉ khác lý do. Người thiết kế bếp không nói “xung khắc”, họ nói nước bắn vào chảo dầu, khay nóng không có chỗ đặt, tủ lạnh bị hơi nóng hấp. Hiểu lý do thật thì biết nên chừa bao nhiêu, và biết khi nào không cần làm gì cả.
Quy ước nói gì
Trong ngũ hành, bếp là Hoả, bồn rửa và tủ lạnh thuộc Thuỷ. Thuỷ khắc Hoả, nên hai thứ đặt sát nhau hoặc đối mặt nhau bị coi là không hay. Các sách thường khuyên giữa bếp và bồn rửa có một khoảng, hoặc đặt một thứ thuộc Mộc ở giữa, ví dụ thớt gỗ, khay gỗ, chậu cây nhỏ, vì Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hoả, “nối” được hai bên.
Đây là cách nghĩ biểu tượng. Không cần tin vào ngũ hành mới thấy nó có ích: một khoảng mặt bàn đặt thớt gỗ giữa bồn rửa và bếp chính là chỗ người nấu cần nhất.
Khoảng cách người làm bếp vẫn dùng
Các hướng dẫn thiết kế bếp gia đình, dù khác nhau đôi chút giữa các nước, thường cùng mấy nguyên tắc:
- Giữa bồn rửa và bếp nấu nên có một đoạn mặt bàn để sơ chế, thường từ khoảng sáu tấc trở lên. Đây là chỗ đặt thớt, cắt thái, để rổ rau đã rửa trước khi cho vào nồi.
- Hai bên bếp nấu nên có chỗ đặt nồi nóng, mỗi bên ít nhất vài tấc. Bếp sát tường hay sát tủ lạnh thì một bên không có chỗ, người nấu phải bưng nồi nóng đi xa.
- Tủ lạnh không đặt sát cạnh bếp nấu. Hơi nóng từ bếp làm thành tủ nóng lên, máy nén chạy nhiều hơn. Nhiều nhà sản xuất tủ lạnh ghi rõ trong sách hướng dẫn phải tránh xa nguồn nhiệt, khoảng cách cụ thể thì xem đúng sách của máy mình.
- Ba điểm bồn rửa, bếp, tủ lạnh tạo thành một tam giác không quá xa để đi lại nhiều, không quá gần để vướng nhau.
Nghĩa là: chỗ phong thuỷ bảo “cần một thứ Mộc ở giữa” chính là chỗ người làm bếp bảo “cần một đoạn bàn sơ chế”. Hai cách nói, một kết quả.
🔴 Lỗi an toàn thật trong góc bếp chật
Khi bếp quá nhỏ, người ta dồn bếp sát bồn rửa, và chỗ nguy hiểm không nằm ở ngũ hành:
- Nước bắn vào chảo dầu nóng. Rửa rau ngay cạnh chảo đang phi hành, nước văng sang làm dầu bắn. Với dầu đang rất nóng, chỉ vài giọt nước cũng đủ làm bỏng tay, bỏng mặt.
- Cháy dầu mà dập bằng nước. Bồn rửa ngay bên cạnh khiến phản xạ đầu tiên là hứng nước tạt vào chảo cháy. Làm vậy làm lửa bùng lên dữ dội. Cách đúng: tắt bếp, đậy kín bằng nắp hoặc tấm vải chống cháy, không mở ra cho tới khi nguội.
- Ổ điện sát bồn rửa và sát bếp. Máy xay, nồi cơm cắm ở ổ ngay cạnh vòi nước là nguy cơ giật điện. Ổ điện bếp nên có nắp che, nằm cách bồn rửa một khoảng và được bảo vệ bằng thiết bị chống giật.
- Ống gas đi ngang chỗ ẩm và chỗ nóng. Bình gas đặt trong tủ dưới bồn rửa, ống dẫn uốn qua chỗ ẩm và sát đáy bếp là cách đặt hay gặp. Ống gas cần kiểm định kỳ, thay khi chai cứng hoặc nứt, và bình gas nên đặt nơi thông thoáng.
Bốn điều trên mới là thứ đáng lo trong một góc bếp chật, hơn bất cứ quy ước xung khắc nào.
Bếp đối diện tủ lạnh, đối diện bồn rửa
Bếp chữ song song (hai dãy tủ đối nhau) hay có cảnh bếp nấu nhìn thẳng sang bồn rửa hoặc tủ lạnh. Quy ước coi đây là thuỷ hoả đối đầu. Nhìn bằng con mắt người nấu, cái cần quan tâm là lối đi giữa hai dãy: đủ rộng để hai người đứng quay lưng vào nhau mà không va, và đủ để mở cửa tủ lạnh, cửa máy rửa bát mà không chặn người đang đứng bếp.
Lối đi quá hẹp thì người mở tủ lạnh sẽ đứng ngay sau lưng người đang nấu, dễ va khuỷu tay vào cán chảo. Đó mới là “xung” theo nghĩa đen. Lối quá rộng thì xoay qua xoay lại mỏi chân. Tuỳ diện tích, hãy thử đứng thật trong bếp, mở hết cửa tủ, xem hai người có làm cùng lúc được không.
Căn hộ nhỏ: khi không thể chừa khoảng cách
Căn hộ studio hay căn một phòng ngủ thường chỉ có một dãy bếp hơn hai mét. Không chừa được đủ mọi khoảng cách. Thứ tự nên ưu tiên:
- Giữ đoạn sơ chế giữa bồn rửa và bếp, kể cả chỉ được bốn tấc. Bớt chỗ ở phía đầu kia trước.
- Dùng tấm thớt đậy lên bồn rửa hoặc lên một vùng bếp không dùng để có thêm mặt bàn khi cần.
- Chọn bếp hai vùng nấu thay vì ba, nếu gia đình ít người.
- Đặt tủ lạnh ở đầu dãy, sát bồn rửa hơn là sát bếp, nếu buộc phải chọn.
- Gắn tấm chắn bắn nước thấp giữa bồn rửa và bếp, loại kính cường lực hoặc inox, nếu thật sự sát nhau.
Có cần đặt vật phẩm “hoá giải” không
Không cần. Một số lời khuyên bảo đặt đá, đặt tượng, dán hình ở giữa bếp và bồn rửa. Đồ trang trí đặt trên mặt bàn bếp chỉ chiếm chỗ sơ chế, bám dầu mỡ, khó lau. Nếu muốn có yếu tố Mộc theo quy ước, thứ hợp lý nhất là chính cái thớt gỗ hoặc một khay gỗ đựng gia vị. Nó vừa đúng biểu tượng, vừa là đồ dùng thật.
Chậu cây nhỏ trên mặt bếp cũng được, miễn đặt xa vùng lửa, không để lá khô sát bếp gas.
Khi nào nên dời cả hệ bếp
Dời bếp là việc lớn: đi lại đường nước, đường thoát, ống gas hoặc dây điện công suất lớn cho bếp từ, thay mặt đá. Chỉ nên làm khi cải tạo tổng thể, hoặc khi bố trí hiện tại gây nguy hiểm thật như bếp gas sát cửa sổ gió lùa tắt lửa, bếp ngay dưới rèm, bếp chắn lối thoát. Nếu chỉ vì “xung khắc” theo quy ước mà bếp vẫn dùng an toàn, hãy bắt đầu từ việc thêm mặt bàn sơ chế và sắp lại đồ.
Nói gọn lại
Thuỷ hoả xung, dịch sang ngôn ngữ của người nấu, là: giữa bồn rửa và bếp cần một đoạn bàn sơ chế, bên cạnh bếp cần chỗ đặt nồi nóng, tủ lạnh nên tránh xa nguồn nhiệt. Làm được ba điều đó là xong phần quy ước lẫn phần thực tế. Phần còn lại cần lo thật là nước bắn vào dầu nóng, ổ điện sát vòi nước và ống gas đã cũ.